Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile tadımda no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Notu hemen kaydetmek iyi olur, çünkü bellek kısa sürede silikleşir. Her çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı azaltır çünkü gürültülü ortamlarda hafif kokular çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece gücü anlatır. Kısacası ilk denemede sabırlı olmak ve kriterleri önceden belirlemek en doğru yol olur. Ölçüt belli olunca her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir ve yorumlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa dikkat güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz ayrıca erken acele edip hüküm vermek kolay görülen bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla yumuşak ama net gelir tabii ki bu sıralama her üründe aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ama tonlar koyulaşır hem de genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım kalır. Petit churchills neye benzer benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür nitekim bu yüzden yavaş gitmek fayda getirir. Sonlara doğru ısı arttığından acımsı notalar baskın olabilir gerçekten ısınmış yaprak asıl tadını yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not vermek daha adil sonuç verir. Bölümlerin geçişi genellikle keskin değildir, o nedenle kabaca üç parçaya ayırmak yeterlidir. Geçişleri yakalamak adına nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Çok sık çekmek sıcaklığı yükseltir ve aromayı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha okunur hâle getirir her zaman aynı aydınlatma ile sakin bir köşe seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı kılar. Bir belli belirsiz notayı, beş ise damakta baskın duran güçlü aromayı anlatır böylece odak dağılmaz ve not kalitesi artar. Petit julietas tadım notları gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda yer alır hem de sonradan okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Puanı vermeden önce en az üç nefes almak şarttır öte yandan ondalık puanlar vermek gereksiz bir karmaşa getirir. Ölçeği her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası genellikle kullanılan puandır, çünkü dengeli çubuklar büyük kısmını oluşturur. Uç noktalardaki notlar yalnızca istisnai hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar ayırt edici olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, yanışın sıcaklığını hem de yoğunluğunu doğrudan etkiler bu yüzden kül hattının eşit gitmesini de izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden keskin tonlar çabuk öne çıkar nitekim dar çaplılarda ısı artışı çok daha çabuktur. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen gözlemlersiniz ısınma temposu de tadı hemen etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha yavaş gelir ama notalar daha geç açılır ve bu hız tadın algılanma süresini kısaltır. Baldan yana yumuşak puro benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu dengesizse yorum bölümüne yazılmalıdır. Serin duman tadı daha okunur yapar ama şiddetini azaltmaz tersine geniş gövdede ısı daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden çapı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı çaplarda iki ürünü aynı günde tadarken önce inceyi sonra kalını seçmek iyi olur. Bu şekilde güçlü aroma hafif olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki ara zamanı en az yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki kanaldan algılanır: damaktaki his ve burun boşluğunun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi birbirini besler fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için ikisini ayrı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım ilk bakışta küçük görünse de sonuçları oldukça değiştirir. Nefesi dudaktan verirken burundan yavaşça bırakmak retrohale denemesidir örneğin hafif bir nefes aromayı daha zengin gösterir. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını belirgin verir ayrıca nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler güvenilir sayılmaz. Short sports yoğunluğu nasıl benzeri ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa bırakır hızlı bir çekiş de narin notaları örter. Yoğunluk dilde düşük ama burunda belirgin olabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını giderir. Acemi tadımcılar için önce koku yoluyla algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla damak tarafı de ayrıntı vermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı denemek algıyı keskinleştirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük hissedilir üstelik öğün arasında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra ılık su içmek yararlı olur bu küçük özen yoğunluğun gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda daha uygundur çünkü yorgun bir damak en güçlü aromayı dahi silik gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını öne çıkarır, şekerli içecek ise notaları bastırır üstelik çok soğuk içecekler damağı uyuşturur hem de aroma algısını azaltır. Puritos serisi aroma profili benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha net anlaşılır o nedenle temizlik aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak kıyası korur nitekim yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra baharatlı tonlar olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Kahve ve su haricinde çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin şekersiz kalmasıdır. Ağız temizlendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca girişilen değerlendirme çoğunlukla eksik kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk formatında yanış hızlı sürdüğünden yoğunluk değişimi daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca ilk izlenim bu boylarda çabucak kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ve son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha dikkatli incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir böylece yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin payı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü ise kakao notasını hızla gösterip sona erer zira değişim uzun süre değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam izlenim verir bu nedenle sakin ve eşit aralıklı nefes önerilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil hemen bitince denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı kaydetmek yararlıdır. Boy küçüldükçe aroma katmanı daralır, fakat yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir bölüm açmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir tadım aroma gücü konusunda kesin bir fikir vermez demek ki her tadım bir öncekinin üstüne inşa edilir. Ruh hali, oda kokusu ile saat algıyı etkiler bu alışkanlık birkaç denemeden ardından gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak işe yarar yoksa benzer notalar her seferinde baştan öğrenilir. 20 aniversario tadım notları gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao tonu aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı çubuğa dönüp göz atmak ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da zaman kaybına yol açar. Tarih, çubuk ismi ile puan tabloya girilmelidir nitekim ilk notlar sonradan okunduğunda ilginç farklar barındırır. Notlar arasında iki basamaktan fazla fark çıkıyorsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Kayıtta öz cümleler uzun anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre belirgin sedir tonu gibi bir kayıt tatmin edici sayılır. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Gövde, dumanın damaktaki ağırlığını anlatır; aroma gücü de notaların belirginliğidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme etmek mecburiyetinde değildir. İkisi çoğu zaman birbirine karıştırılır, oysa bağımsız ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir değerlendirme doğurur. San cristobal el principe puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir notasını belirgin verebilir mesela sert bir içim zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña benzeri dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem tonunu güçlü taşır üstelik dolgun bir duman aromasız de kalabilir. Demek ki hafif içimli bir puro güçlü aroma sunabilir aksi durum de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk ayrımı aramak hassas bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ve düzenli not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz kalır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, aroma algısını en az tütün kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada çubuk çabuk yanar ve keskin notalar öne geçer bu nedenle oda koşullarını de deftere eklemek akıllıca olur. Çok nemli ortamda de çekiş tıkanır hem de aroma silikleşir ısı ise tütünün ısınma hassasiyetini değiştiren ayrı bir değişkendir. Tadımda la prado gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi dikkate almak gerekir yoksa iki ayrı günde çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. San cristobal magnífico puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse ayrım daha doğru görülür değerlendirme günü seçerken bu etkeni hesaba katın. Havalandırma ortamdaki kokuları dağıtır, parfüm de algıyı bozar hâlbuki gerçek neden sıklıkla ortamdaki hava veya koku çıkar. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yoldur. Kapalı bir ortamda koku yoğunlaşırsa sonraki çubuğun aroması hatalı okunabilir. Kapı açıklığı sağlamak genellikle yeterlidir. Rüzgar fazla güçlüyse kül düzeni şaşar.